VorigVorig Go to previous topic
VolgendeVolgende Go to next topic
Laatste Bericht 18 feb 2019 19:13 door Remco Stuster
Nemerteans (maar eigenlijk Rhynchodemus)
4 Antwoorden
AddThis - Bladwijzer en Delen knop
Sorteer Berichten:
U bent niet gemachtigd om antwoord te kunnen geven.
Auteur Berichten
Johan De Gruyter

Posts:17


Profiel

Lier




--
18 feb 2019 14:31

    Nemerteans

    Er is al veel over geschreven en iedereen kent ze wel, de slijmerige wormpjes die graag over de ruiten en plantjes kruipen terwijl ze iedere vlieg (of bijna eender welk ander insect) die ze tegenkomen verlammen en opvreten. Er zijn al veel mogelijke remedies opgeschreven met wisselend succes. Wat veel mensen kennelijk niet weten, is dat die zogenaamde "Nemerteans" helemaal niets te maken hebben met Nemertea (snoerwormen). Elk geval dat ik tot nu toe gezien heb ging over terrestrische predatore platwormen en zo goed als altijd over soorten uit een enkel genus, namelijk Rhynchodemus. Hoewel de platwormen en snoerwormen best wel op elkaar kunnen gelijken, kan je het verschil kan je vrij gemakkelijk zien in hoe ze eten.

    Hieronder de algemene lichaamsvorm van vrijlevende platwormen:

    En het algemene bouwplan van snoerwormen:

    De mond van platwormen zit dus ergens halverwege het lichaam. Als de wormen die je in een terrarium ziet hun prooien opeten door er schijnbaar bovenop te gaan liggen, dan gaat het waarschijnlijk over platwormen. Snoerwormen vangen hun prooi met een uitstulpbare proboscis en hun mond zit vooraan het lichaam.

    Platwormen die eten:

    Snoerwormen die eten:

    Het probleem

    Het grote probleem met deze platwormen is dat ze concurreren met de kikkers door hetzelfde voedsel op te eten, bovendien vernietigen ze de standaard cleanup crew van springstaarten praktisch volledig op korte tijd. Doordat ze zich heel snel voortplanten in gunstige omstandigheden (lees: onze terraria) en er geen echte predatoren van deze platwormen zijn, zijn ze bijzonder moeilijk te bestrijden zonder heel het terrarium te moeten slopen. Vampierkrabben zouden ze mogelijk wel opeten, maar er zijn dan ook weer tegenstrijdige berichten over de veiligheid van kikkers en eitjes samen met vampierkrabbetjes. Ook zouden een paar kortschildkevers en hun larven de platwormen wel opeten, maar hier is maar weinig over te vinden. Er zijn ook berichten dat pissebedjes de eieren van de platwormen zouden opeten, maar dit heb ik nog nooit gemerkt. Wel vallen pissebedden kennelijk niet in de smaak bij de platwormen zelf. Heb je dus geen probleem met de aanwezigheid van de wormen en wil je toch een stevige cleanup crew houden, gooi dan massa’s pissebedden in het terrarium.

    Experimenteren

    Ik had dus zelf een terrarium dat te kampen had met een ware infestatie van deze platwormen. Doordat mijn Mantella baroni een rustperiode hebben tijdens de winter en dus weinig eten was er steeds een overschot aan voedsel. Daardoor konden de wormen er op los kweken en na een paar maand was "een drietal wormen na het sproeien" uitgegroeid tot meer dan 20 na elke sproeibeurt (ondanks de rijkelijke aanwezigheid van pissebedden). Tijd dus om er iets aan te doen. Aangezien ik toch een wetenschappelijke achtergrond heb en er een grote voorraad aan testobjecten voorradig was leek het me dus wel interessant om een aantal testjes te doen. Wat ik heb getest:

    -De effectiviteit van flubenol

    -De effectiviteit van levamisol

    -De effectiviteit van F10sc

    Omdat het manueel verwijderen van wormen vaak voor beschadigingen zorgt en dus een vertekend beeld van de effectiviteit van het geteste middel kan geven, wou ik zoveel mogelijk testen in het terrarium zelf. Vooraleer ik de verschillende behandelingen begon zijn de kikkers apart gezet in een plastic curverbox zodat er geen risico's waren in verband met toxiciteit. Na elke behandeling is het terrarium meermaals rijkelijk afgespoeld met water zodat er geen restanten van de middelen achterblijven.

    Flubenol

    Mijn eerste test was met flubenol, dit product wordt in de aquariumwereld vaak gebruikt tegen aquatische platwormen, bloedzuigers, hydra en slakken. Het lost zeer slecht op in water, waardoor het potentieel slecht wordt opgenomen door de organismen dat het moet bestrijden. Hoewel het op te lossen is in NaOH of aceton, heb ik persoonlijk gemerkt dat het zeer sterk de neiging heeft om terug neer te slaan wanneer het verder verdunt wordt. Wanneer ik het gebruikte tegen de platworm had dit als voornaamste effect dat ze allemaal naar boven kwamen. Afgezien daarvan was het effect beperkt, zelfs na herhaalde behandelingen was er geen merkbaar verschil in de platwormpopulatie wat waarschijnlijk te wijten is aan het terug neerslaan van de actieve stof. Voor mij was dit dus geen effectief middel. Ik heb hier geen verschillende concentraties getest aangezien de sterkste concentratie (0.5 g/l) zelfs nog niets deed.

    Levamisol-hydrochloride

    Ook wel bekend als ripercol-L of levamicil. Levamisol is een verbeterde vorm van tetramisol en is vooral werkzaam tegen nematoden en haakwormen. Het wordt daarom intensief als ontwormingsmiddel gebruikt in de landbouw voor varkens en schapen. Het veroorzaakt een lethale verlamming in de wormen door een onomkeerbare depolarisatie te veroorzaken in de spiercellen. Ik ben vertrokken van een gekochte stockoplossing van 60 mg/ml. Deze oplossing werkt onmiddelijk en is binnen enkele seconden lethaal voor de platwormen. Omdat deze oplossing erg sterk en waarschijnlijk dus giftig is voor de kikkers heb ik daarna verder getest met 10 mg/ml en 5 mg/ml. Beide oplossingen werken zeer snel bij contact met de wormen en doden de wormen binnen korte tijd. Er moet wel bijgezegd worden dat deze concentraties ook giftig zijn voor slakken en een deel van de cleanup crew.

    Hier een platworm voor en na toedienen van enkele druppels 10 mg/ml

    En hetzelfde maar dan met de 5 mg/ml oplossing

    De normale orale dosis voor levamisole varieert ietwat maar is vaak 5-10 mg/kg lichaamsgewicht voor een orale dosis. Dit zou overeenkomen met 0.025-0.05 mg dosis voor een kikker van 5g. In een studie voor huidparasieten van Xenopus laevis te bestrijden werden concentraties gebruikt van 12 mg/l water, wat dan in de verschillende groottes van tanks neerkwam op een totaal van 50, 60 of 75 mg aanwezige levamisole per kikker. Deze hoeveelheden waren volledig veilig voor de kikkers zelf. In een compendium voor medicijnen gebruikt bij kikkers kwam ik ook de volgende richtlijnen tegen:

    8-10 mg/kg Intracutaneous or topically q 14-21 days; 10 mg/kg Intramusculair q 14 days; 50-100 mg/L bath for 1-8 hr q 7 days; 100-300 mg/L bath for 24 hr q 7-4 days for a minimum of 3 tx; 100-300 mg/L bath fo 72 hr q 14-21 days for a minimum of 3 tx

    Al bij al zou de 5 mg/ml dan nog altijd een zeer hoge dosis zijn voor de kikkers. Er zouden waarschijnlijk geen problemen zijn als het contactoppervlak beperkt is (als bijv enkel de poten de besproeide oppervlaktes raken), maar dit is moeilijk te controleren. Ik ga nog verdere tests doen met verdere verdunningen om zo hopelijk een verdunning te vinden die zeker veilig is voor de kikkers en nog steeds effectief is tegen de wormen. Al bij al zou ik zeer voorzichtig zijn met het gebruik van levamisole en verwante medicijnen.

    F10sc

    Ik had ook nog een bus staan met F10sc concentraat en besloot dit dan ook eens te testen. Dit algemeen desinfectant wordt gebruikt voor allerlei bacteriën en schimmels te bestrijden en terraria te ontsmetten. Het heeft een goede werking tegen veel pathogenen en is een van de weinige middelen die als zeer efficiënt wordt gezien voor chytride behandeling. Bovendien is het gemakkelijk afbreekbaar en heeft het een relatief korte halfwaardetijd zodat het nooit langdurig aanwezig zal blijven in een terrarium. De normale dosis voor oppervlakten te steriliseren varieert tussen de 2 ml/l (1:500) voor algemene ontsmetting en 8 ml/l (1:250) voor resistente virussen te bestrijden. Deze verdunningen worden ook gebruikt voor terraria met kikkers te bemisten ter behandeling van verscheidene huidinfecties zoals red leg syndrome. De verdunningen gebruikt voor kikkers met chytride te behandelen door te baden varieert tussen 0.5 ml/l (1:2000) en 0.33 ml/l (1:3000). Verder nog ter info: de minimum concentratie waarbij F10 nog effect toont in vitro op chytride is 0.14 ml/l (1:7000) bij een 5-min contact tijd.  Het is normaal gezien veilig voor kikkers in de aangeraden verdunningen. Ik heb de 8 ml/l oplossing getest, daarna had ik geen proefobjecten meer beschikbaar voor de andere concentraties gezien alle wormen in het Mantella terrarium tegen dan dood waren XD

    Het effect van 8 ml/l F10 oplossing:

    Het lijkt erop dat F10 de huid van de wormen kapotmaakt en daardoor de wormen doet “leeglopen”. Applicatie van de 8 ml/l oplossing was lethaal binnen enkele seconden. F10 lijkt spijtig genoeg ook wel een negatief effect te hebben op ongewervelden, verschillende pissebedjes stierven kort na de applicatie. Vanwege de effectiviteit en de relatieve veiligheid voor de kikkers ben ik geneigd dit product aan te raden als oplossing tegen platwormen. Het is zowiezo iets nuttig om in huis te hebben aangezien je het kan gebruiken om planten etc. te ontsmetten voor je ze in het terrarium plant. Dit voorkomt dan ook ineens dat je ongenode gasten in je terraria krijgt. Voor een complete verdelging van de wormen zijn wel een drietal herhalingen van de behandeling nodig met een week tussen (dit geldt overigens voor alle producten). Dit vanwege het uitkomen van nieuwe eitjes nadat de volwassen wormen gestorven zijn.

    Bijlagen
    0
    tijl liekens

    Posts:996


    Profiel

    Heist-op-den-Berg

    Dn Lid


    --
    18 feb 2019 14:44
    prachtig uitgewerkt johan!
    0
    Johan De Gruyter

    Posts:17


    Profiel

    Lier




    --
    18 feb 2019 15:04

    Een grappig extraatje: door de Mantella baroni in de curverbox te zetten hebben ze het nu warmer en vochtiger en daardoor zijn ze nu al aan hun broedseizoen begonnen. Ik hoor nu al dagelijks geklik dus met wat geluk lukt het kweken dit jaar!

    0
    tijl liekens

    Posts:996


    Profiel

    Heist-op-den-Berg

    Dn Lid


    --
    18 feb 2019 15:59
    veel succes met de kweek gewenst! Jou mantella zitten zeker en vast in goede handen.
    0
    Remco Stuster

    Posts:5707


    Profiel

    Delft

    Dn Lid
    Bestuur
    Secretaris
    --
    18 feb 2019 19:13
    Mooi stuk Johan! Misschien wel wat voor het DN magazine, al denk ik dat sommige foto's wel een erg lage resolutie hebben. Ik zal de redactie er eens op wijzen.

    Ik irriteer me overigens al jaren aan het gebruik van de benaming Nemertea :). In het boek Gifkikkers heb ik er al aandacht aan besteed, maar de benaming is erg vastgeroest bij de meeste hobbyisten. Ik betrap mijzelf er ook op soms gemakzuchtig te zijn en het Nemertea te noemen omdat men die naam wél kent...
    0
    U bent niet gemachtigd om antwoord te kunnen geven.


    Back To Top